laatst bijgewerkt:
2 april 2016
o o o o m P i e t
home
om te
weten:

contact
over ons: hoe-wat-waarom
ook belangrijk:
winkelwaren
ooooma
Piet:
educatief
markten en activiteiten:
agenda
Pay4Play
ons alternatief voor kinderarbeid
indië-
indonesië
tanah air kita: land van herkomst
english
explanation
teman- textiel en links naar vrienden

HOME - NL
HOME - English explanation

Oooom Piet en de
16 september stichting
contact:
lexa_jaffe_klusman@yahoo.com
+31 655 391 341
+31 0715 144 802
bezoekadres - op afspraak!
woonhuis Walter en Lexa Jaffe
Plantsoen 35
2311KG Leiden
IBAN bankrekening:
NL70INGB0003378434
t.n.v. Jaffe te Leiden

KvK Leiden 41169266
BTWnr 804339557


1996-ons allereerste bezoek aan Limo, Nusa Penida- nog niet aan Made Gata's woonerf, wel bij hem achterop de motor naar het dorpje van Pay4Play
1997- Oooom Piet voor het eerst op de Pasar Malam Besar in Den Haag- dus kwam er een interview in de Pasarkrant- met deze foto van Made's woonerf- nu is het onherkenbaar anders

2001-Walter leert de kinderen op Made Gata's woonerf het vinger-spelletje "this is the church, and this is the steeple"

2006- niks zieligs aan de kinderen van Limo- ze amuseren zich prima en zijn enorm creatief- hier oefenen ze de apendans- of waren ze kikkers?

2009- het is een warme gemeenschap- de kinderen waren dol op deze kumpi- overgrootmoeder

2010- maar ook maart 2016 deed Made nog mee, al zit ze nu in de hoogste klas van de SMA- als ze geen meisje was zou ze zeker doorgaan naar de universiteit of de Sekolah Pendidikan- kweekschool, want zowel leren als begeleiden kan ze prima- we zullen deze creatieve dame gaan missen!
2012- ons 2e jaar op de vernieuwde, kleinere, intiemere, Tong Tong Fair- met een rijtje poppen van onze eigen (klein)kinderen in prachtige Pay4Play-kleertjes. Met hoedjes gemaakt door Kakek Gunung en Ogir in Belahpane, ons vaste logeeradres op Bali,
van klapperblad, en petjes en hoedjes bij Pay4Play gemaakt

2011- we zagen dit eerder al op Sumba en iets later op Flores- in 2015 en 2016 deelden wij elastiekjes uit bij Pay4Play om er springtouwen mee te maken- groot succes, ook omdat ze ze zelf mochten houden nu we Pay4Play en de verkoop aan het afbouwen zijn

2009- het Pay4Play-idee is geboren en de 1e leerzame activiteit is rode zaadjes zoeken, en tellen!, voor verkoop aan Lexa- die er meteen een rekenlesje aan verbindt

2916-met de peulen werdt onze eerste mobile gemaakt- wat in 2014 tot een Calder-project inspireerde en in maart 2016, met een kleinere groep, tot het elk uitbalanceren van een eigen mobile met materialen uit de vruchtbare wildernis tussen woonerf en biggen
2009- Raskia hoort bij de nieuwe lichting van Pay4Play, haar grote broer hoort bij een groep die, met moeite, maar toch, hun gamelanrepetities en proefwerkweken met Pay4Play combineren- tot januari 2017


2015- wat een luxe- een echt grote stand zonder wat voor druk ook om te verkopen- we hoefden alleen maar iets klantvriendelijks te maken van wat door uitblijven van een visum leegstond- dus dat werd een Penidastand met behalve mooie traditionele textiel ook de Pay4Play-kettingen met de eerste rolkralen- door deze klant tot mode omgetoverd

2013- Dadong Sudi is de oma van wel 6 Pay4Play kinderen- die op haar woonerf- dat zij deelt met Made Gata en zijn familie, worden achtergelaten als haar schoondochters geld moeten verdienen met weven of landbouw of steenhouwen- ik zal haar graag komen opzoeken in de post-Pay4Play-periode

Pay4Play:
ons alternatief voor kinderarbeid

kinderarbeid en werkende kinderen

Tijdens onze jaren van in- en verkopen voor Oooom Piet vroegen mensen ons soms of onze spullen door kinderen gemaakt waren. Wie pakten de leuke flesjes met kayu putih in? Door wie werden die batikbloesjes eigenlijk genaaid? Waren onze lage prijzen mogelijk gemaakt door uitbuiting- misschien zelfs van kinderen?
Wij kwamen eigenlijk niet in fabrieken. We wisten wel hoe het ging bij Komang Wir, de houtsnijder van onze bèbèklepel. Daar zaten, nog in schooluniform, zijn neefjes gezellig samen het houtsnijwerk te schuren. Misschien kregen ze daar helemaal geen geld voor, maar uitbuiting? Altijd dat Hollandse vingertje.
Wij kwamen persoonlijk in Indonesië maar zelden echt verwerpelijke kinderarbeid tegen, al zegt dat niet zoveel. Wel zagen we gevallen waarbij tieners mooie bloemen batikten. Ze kwamen uit een dorp waar de ouders geen geld hadden om hun naar school te sturen. Ze hadden misschien heimwee. zo ver van hun familie, maar het was ook gezellig, met een groepje dorps- en lotgenoten, en ze kregen goed te eten. Maar ze gingen ook bij het batikbedrijfje niet naar school. We dachten daarover en waren al een plannetje aan het bedenken om werk en school te combineren. Maar toen we een half jaar later er weer kwamen bleken ze er niet meer te werken. Heel simpel: er was geen werk meer.
Op Sumba ging het om jongere jongens, basisschoolleeftijd. Zij verkochten elke dag op de markt vis in plaats van naar de basisschool te gaan.
Pas in West Lombok schrokken we echt, op een plek achter het huis van de kleermaker bij wie wij logeerden. Daar werden stenen gesjouwd door kinderen. De kleine kinderen hadden nog hun schooluniform aan, maar het werk was echt te zwaar. De grootste jongen werkte alsof hij al volwassen was en ging ook echt niet naar school.
Al meteen op de boot uit Lombok groeide het Pay4Play-plan en schreef ik het Pay4Play-liedje. Ik hoefde er later maar weinig aan te veranderen- ook maart 2016 werd het weer gezongen.

Limo op Nusa Penida

Het is erg lastig het probleem van echte kinderarbeid op te lossen, maar Pay4Play is een experiment op het graswortel-nivo van Oooom Piet. Op Nusa Penida. In Limo.
Honger lijden ze al jaren niet meer in Limo, al waren in 1996, toen Lexa er voor het eerst kwam, de gevolgen van ondervoeding daar nog duidelijk te zien. De kinderen hadden het haar van kwashiorkor-kinderen in een tijd van hongersnood. Hun bolle buikjes deden denken aan beelden die niet passen in vakantiefolders van Bali of andere 'paradijzen', net als de vliegen rond hun ogen. In 1996-97.
Maar wij herinneren ons misschien nog beter hoe leuk en vrolijk de kinderen speelden met elkaar. Ze waren niet zielig. Ook hun ouders niet, hoe hard ze ook moesten werken. En, ondanks of dankzij de corrupte regering van Soeharto waren er wel goedkope gezondheidscentra. Zelfs tijdens de krisis monetèr ging de situatie in Indonesië en zeker in Limo steeds iets vooruit.
Helaas heeft Nusa moeten kiezen uit twee minder leuke situaties. Veel moeders zagen hun man haast nooit, omdat er alleen op het eiland Bali-zelf, of nog verder weg, redelijk betaald werk was te vinden. Toerisme is het, na een tijd van weigering, gekozen alternatief. Met het gevaar dat het uit de hand loopt, zoals het op Bali zelf is gegaan, en nog duidelijk bij het buureiland Nusa Lembongan. Nu is het in elk geval nog niet al te storend. Er zijn hotels, vooral aan de kust, en daardoor is er werkgelegenheid gekomen voor mensen in de bouw en voor de ojek, motortaxirijders, zoals onze Made Gata en zijn broer.Er zijn niet meer alleen de rijke toeristen uit Jakarta in hotels en eigen villa's, maar ook de Westerse, met dollars en euro's die een stuk harder zijn, nog steeds, dan de roepiah.
Wij profiteren ondertussen mee van de heuse wasmachine en van een w.c. Eropa i.p.v. de oude hurk-w.c. Maar met weemoed denken wij aan de open mandi- badruimte, in het gangetje tussen Made's huis en dat van de overburen. Waarvoor de kleine buitenbak wel steeds uit de put water nodig had- dat vriendelijk met emmers werd aangevuld. Pas na een tijd kregen we dat door. Het duurde nog langer voor ik zelf water mocht putten- nog helemaal niet zo makkelijk. Om over het dragen van een emmer op je hoofd maar te zwijgen. Grote amusementswaarde!
Ook het mooie maar stoffige, onhygiënische, rieten dak van de balai tidur mis ik- nog te zien op de foto van 1997.

de jaren vóór Pay4Play

Je moet ergens beginnen, en al zagen wij meer gebrek op Flores dan op Nusa- het was wel het eiland waar wij al sinds 1996 komen, bij Made Gata thuis. Wij kenden en vertrouwden hem en wisten dat iedereen in Limo graag bij hem en zijn familie kwam buurten- altijd een goed teken. En alle kinderen op en in de buurt van zijn woonerf in Limo kenden Lexa al.
Die vrouw met dat steeds wittere haar kwam al sinds 1996 op Nusa Penida- nog voor zij geboren waren vaak. Zij nam dan, tijdens de steeds drukkere inkoopreizen voor Oooom Piet, de boot naar Nusa om daar even uit te waaien, te knutselen met lege doosjes van haar filmrolletjes, zangspelletjes te doen zoals Eency Weency Spider (ons Hansje Pansje Kevertje) of ze papier en potloden of viltstiften te geven om te tekenen.
De toeristen hadden het droge, niet goed bereikbare eiland nog nauwelijks ontdekt, de politie keek niet naar het gebruik van helmen als je achterop de motorfiets zat. Even geen inkopen- of nauwelijks, want de markt is zo leuk, en de spullen waren nog zo echt. Even weg van de wereld, zelf weer stout kind zijn.
En, ook belangrijk: je welkom weten zonder dat geld een vervelende rol speelt, relaties vervuilt. Nee, het was geen paradijs, maar het kwam in sommige opzichten aardig in de buurt.
En er waren zoveel geestige kinderen, niet bang voor deze bule, bleekscheet, toerist. Het werd gewoonte om direct van de boot eerst met Made Gata naar de markt of een winkel te gaan om inkopen te doen voor de kinderen. Steeds meer kinderen wachtten bij zijn woonerf Lexa op. Ze hoorden nu die spannende taal 'in het echt'. Heel anders dan op school, waar het Engels toen nog meer dan nu vooral een theorievak was. De docenten wisten vaak zelf ook niet hoe wat er in het schoolboek stond moest klinken.
In de toch al volle koffer gingen vellen glittersticker mee, fabrieksafval nog uit de jaren als knutseljuf in Baltimore. Glimmende stukjes sticker werden zegelringen en oorknopjes. Lexa werd in veelvoud uitgetekend, met hoge hakken en gele haren.
De kinderen bleken ook met hun eigen materialen prachtige oorbelletjes te maken, van witte bloemetjes met een kleverig steeltje- zoiets als wij kettingen maken van madeliefjes. Als speelklei gebruikten ze stukjes deeg van hun moeders als die offertjes voor een tempelceremonie aan het maken waren. Ze mochten dan ook al jong scherpe mesjes gebruiken voor het uit palmblad snijden van weer andere offertjes. De begaafdste kinderen werden als peuter al aangemoedigd om te dansen voor de groep, enthousiast door wat groetere kinderen begeleid met imitatie gamelan-geluiden. (naar boven)

Pay4Play- de uitgangspunten

Met Pay4Play hebben wij sinds 2010, toen het importeren voor Oooom Piet ophield, kinderen geld laten verdienen met werk dat zowel leuk als leerzaam probeert te zijn.
Om het een tegendeel van bedelen te laten zijn hanteerden wij een oud Oooom Piet-uitgangspunt. Als iemand geld eerlijk verdient voor werk of geleverde goederen mag die ontvanger het geld ook naar eigen goeddunken besteden. En omdat het eigen geld is zal het ook uitgegeven worden aan eigen behoeften, in plaats van aan iets waarvan de goede gever de besteding bedacht heeft- soms zelfs als voorwaarde gesteld heeft.
Gelukkig spreekt het vanzelf dat er door de kinderen wel buiten schooltijd gewerkt moet worden. Dat gebeurt in een veilige omgeving vlakbij waar ze wonen, bij mensen die ze heel goed kennen.
De meeste kinderen bleken dan ook naaste of verre familie te zijn van Made Gata en zijn vrouw, Komang Astini. Lexa had dat niet meteen door- zij leerde zelf tijdens Pay4Play zeker evenveel als de kinderen.
Pay4Play is bedoeld om families met een tekort aan geld zo te helpen dat zij hun trots niet opzij hoeven te zetten en zo dat het naar school laten gaan van hun kinderen financieel minder belastend zou zijn.
Ouders op Nusa Penida die nooit naar school hebben kunnen gaan, of alleen naar de basisschool, zien een goede opleiding voor hun kinderen, neefjes en nichtjes als topprioriteit. Nu er genoeg te eten is, is de honger naar een goede opleiding, liefst met uitzicht op een baan met salaris, ziektekostenverzekering en pensioen, overal in Indonesië. gróót.

Pay4Play- het eerste probeersel en het milieu

Kringloop is iets waar ze in Indonesië al langer aan doen dan wijzelf. Maar de nadruk bij die kringloop en het gebruik van natuurlijke materialen ligt meestal op het geld dat je er niet voor nodig hebt, niet op bezorgdheid over de natuur die in de tropen het afval zo makkelijk lijkt te overwoekeren.
Dus het eerste produkt in 2009 bestond uit boontjes die als kralen verkocht konden worden- puur natuur. In overvloed aanwezig.
En toch- waarom konden we nooit meer waaierkoraaltjes vinden op de stranden daar? Waarom zagen we als we met de boot van Kusamba naar Nusa Penida over de koraalriffen voeren nooit meer dolfijnen of vliegende vissen? Na die ene keer in 1996 zagen we nooit meer een pinyu in zee, een zeeschildpad. Ook leken er veel minder visarenden te bekennen.
Op het eiland Bali hoorden we dat die leuke rode boontjes daar duur waren geworden, want steeds moeilijker te vinden. Maar dat wisten we toen nog niet. Voor wie ze nodig heeft: er liggen nog steeds een heleboel rode boontjes, en zwarte, bij ons in Leiden op zolder te wachten tot iemand er gaatjes in maakt zodat ze makkelijker gebruikt kunnen worden.
Toen wij alweer weg waren hielp Made de kinderen bij het maken van door ons samen ontworpen doosjes van zee-egelhuisjes met kroonkurkdekseltjes. Kringloop met puur natuur- maar hoe lang kan dat nog zonder dat de zee en het bos te leeg raken?
De boontjes waren ondanks alles een leuk begin. Eerst werden de peulen en vruchten door de kinderen verzameld. Daarna werden de boontjes en bonen daar uit gehaald, schoongemaakt en geteld. Vijftig- en honderdtallen van die kleine rode boontjes die steeds wegrollen. Dus handiger om groepjes van 10 keer 10 te maken, of, voor de wat grotere kinderen, met een gros dichtbij de 150 te komen door met 12 dozijn, dus 144, te beginnen en daar nog 6 bij te doen.
Rekenen op z'n Montessoriaans: mijn spelen is leren.

Pay4Play- de kinderziektes

Die eerste keer betaalden we een stuksprijs- dat bleek een minder slim idee- het stimuleert afraffelen en concurreren. In 2010 gingen we over op een uurloon, zodat als oudere kinderen de kleintjes helpen ze er zelf niet slechter van worden- en om zorgvuldig werk te stimuleren.
Als Lexa er niet was mochten de kinderen, maximaal 5 keer per week, maximaal 2 uur per dag, bij Made en Komang blijven werken.
Maar al gauw bleek hoe 'de lopende band' steeds op de loer ligt. Made wilde graag dat wij ons geïnvesteerde geld terug konden verdienen en liet heel efficient (te)veel van hetzelfde maken. Lastig grote hoeveelheden in de koffer mee te nemen en ook moeilijk verkopen- het creatief bezig zijn was er niet bepaald aan af te zien.
De zee-egeldoosjes liepen uiteindelijk goed in de grote Penida-stand op de Tong Tong Fair van 2015- in combinatie met een parelmoeren lzoutlepeltje.
Ook betaalde Made steeds het maximum per week uit- zelfs als de kinderen helemaal niet waren komen werken. Dat merkte Lexa pas toen zij narekende hoeveel hij als perskot bij haar vertrek had gekregen en hoeveel hij uitbetaald had. Het duurde even voordat Made begreep hoeveel hij uit eigen beurs had bijgepast en voordat Lexa besefte dat de oplopende loonschaal betekende dat de kinderen van de middelbare school bij maximaal werken evenveel kregen als een goed loon voor een volwassene op Bali. Meer dan wat Made en zijn vrouw kregen voor het met of zonder Lexa met Pay4Play bezig zijn- te weinig om het wegvallen van Made's inkomen als ojek- motortaxi-rijder, te compenseren.

Pay4Play 2017- dan is het ook met dit stukje Oooom Piet: tabeh!

Made stelde zelf in 2012 voor dat er alleen Pay4Play zou zijn als Lexa erbij was. De samenwerking tijdens de kleine maand dat Lexa in Limo introk bij Made en zijn vrouw Komang bloeide. Er kwam een uitwisseling met kleuters in Leiden. De produkten werden steeds steeds leuker en mooier. De kinderen hebben een steeds creatievere inbreng. Iedereen is tevreden met de nieuwe, logischer opgebouwde, doorzichtige loonschaal.
Het enige probleem was de grote toeloop van kinderen die ook mee wilde doen. Maar rond de 40, met leeftijden van 5 toen 'slechts' tot 15- nu al t/m 18, was niet meer echt kleinschalig- dus de inschrijving werd gesloten.
En de produkten? Die lijken erg belangrijk. Maar ach, het gaat tenslotte om het plezier bij het maken en het leren- niet om geldelijke winst. Dankzij het geld uit de uitverkoop van oude Oooom Piet winkelvoorraad zou Pay4Play nog jaren doorkunnen zonder dat we aan omzetcijfers hoeven te denken.
Maar wat met liefde en inzet gemaakt is moet wel liefst een goede bestemming vinden. En dat is zonder winkel extra lastig. Het probleem bleek ook erg veel te maken te hebben met ruimte om de maaksels goed uit te stallen bij de schaarse gelegenheden dat we nog aan beurzen of markten meededen.
Die ruimte kregen we onverwacht op de Tong Tong Fair van 2015, toen Lexa een speciale Nusa Penida stand kreeg waar ze zich kon uitleven en waar er ook gelegenheid was om het idee achter de spulletjes toe te lichten.
Maar helaas is mei-juni 2016 de laatste keer dat Oooom Piet een stand heeft op Tong Tong. De 20e keer. Ook Pay4Play ontsnapt niet aan de behoefte van de uitvoerend direkteur van Oooom Piet om haar grootmoederrol centraler te stellen en haar werkterrein te beperken tot Nederland- ouder dan 75 vindt zijzelf te oud. Ouder worden heeft veel positieve kanten. Maar ik ben het roerend eens met mijn ook zo jong lijkende broer die 7 jaar voor mij werd geboren: het gaat erom te genieten van je blessuretijd. Niemand weet wanneer die afgefloten wordt.
Dus de extra koffers van maart 2016 zitten niet vol met bij Pay4Play gemaakte dingen- zij mogen nu wat ze maken zelf houden, vooral de educatieve spellen en zelf-versierde kleding.
Na januari 2017komen wij alleen nog kijken hoe het iedereen gaat en genieten van die blessuretijd. (naar boven)


1997-Nusa Penida was al vanaf het eerste begin het eiland waar Lexa zich het meest senang voelde- nog in de tijd van de vissekopboten- hout en te bewerkelijk nu

2011- schoolbordjes met abc-magneetjes- "mijn spelen is leren" zei Montessori al- zo speelden en leerden ook de ontwerpers van dit speelgoed-ze zijn leuk maar sluiten niet goed aan bij de normen van de Westerse warenwet- ach ja...

2009-de rechtse jongen herkende mij meteen, want ik had hem de 1e foto gegeven ooit van hem genomen- hij en zijn maatjes kijken vrolijk, maar dit is echte kinderarbeid, vis verkopen in Waikabubak, West Sumba, in plaats van naar de basisschool te gaan

2015- de bekende cepuk uit Tanglad, Penida, boven een Pay4Play-collage en foto's van kinderarbeid op Lombok- de inspiratie voor Pay4Play

2016- veel accent op de Engelse taal- vooral de uitspraak- want oh, wat is die toch lastig als je eerst de letters hebt gezien

2016- het succes van de binnenband-springtouwen leidde tot een gevlochten, sterkere variant- en tot touwtjespringen ook door de moeders van Limo- elk kind kreeg een zelf teengehaakt elastiekjes-springtouw

2015- dichtbij maar los van de djaits- naaisters, weer ruimte voor een poppenhoek en ander speelgoed in de Nusa-stand- we kregen dus als van ouds weer veel kinderen op bezoek

2015- de kettingen met de makkelijker te maken rolkralen uit de eerste tijd van Pay4Play bleken nu goed te verkopen- ze staan erg mooi met wat meer tegelijk- met onze prijzen kan dat prima

2015- er was ook genoeg wandruimte voor een paar groot afgedrukte foto's- de moeie vrouwen op de ochtendboot, terug van de zeewieroogst, trokken veel peinzende kijkers

2015- zodat Lexa kon oefenen op lesgeven in shibori mochten ze bij Pay4Play shirts met die techniek versieren- om te houden, want: geen containers meer- en koffers zijn gauw vol

2014- de Hindoe kleuters van de TK- kleuterschool, in Limo bidden op vrijdag, op scholen in Indonesië religie-dag, met hun kleuterjuf, ook in tempelkleding

2013- Pay4Play was dat jaar echt heel groot geworden- in maart 2016 hadden we 'maar' 24 deelnemers, tussen 4 en 18- deze twee bijv. hadden geen tijd meer, door school en gamelan

2013- wat waren ze mooi, de poppenhoedjes- maar Pay4Play verkocht heel slecht in het hoekje naast de jahits- naaisters- in 2015 kreeg Pay4Play in de eigen Penida-stand gelukkig véél ruimte

2012- de jongens van Pay4Play hadden zelf suling gemaakt- bamboe gamelanfluiten, waarop ze een mooi concert gaven

2011- Pay4Play gebruikt veel kringloop-materialen- hier deksels van frisdrankblikjes als koelkast magneetmonsters

2011- het maken van echt mooie papieren rolkralen is een precies werkje- maar hier helpen Komang Astini en de groten de kleintjes

2011- toen de Pay4Play-groep rond de 40 deelnemers had nam Made Gata vaak de jongens, zijn vrouw Komang de kleintjes en Lexa de grotere meisjes- al hebben deze stoere mannen zich mooi uitgedost met kettingen en roversbanden, nu we Pay4Play echt afbouwen hebben we alle leeftijden, en ook de jongens en meisjes, lekker weer samen

2009-nog voor de Pay4Play-tijd, maar deze jongens deden wel jaren mee met Pay4Play- hier zitten ze nog op de SD, de basisschool van Limo- vrijdag, dus in Hindoe tempelkleding

HOME
English explanation

alle teksten en foto's mogen gebruikt,
mits niet voor commerciële doeleinden

©16 september stichting

laaatst bijgewerkt: 2 april 2016